CELALİ BABA

                Celali Baba  Bayburt’un yetiştirdiği en değerli şairlerinden birisidir.

Hayatı hakkında elimizde yeterli bilgi bulunmamaktadır. Anadolunun ücra köşelerinden birinde yetişmiş bir şair olması sebebiyle, ancak bulunduğu çevrede ismini duyurabilen şair hakkında kaynaklar fazlaca bir bilgi vermemektedir. Şairin günümüze oldukça yakın bir dönemde yaşamış olması, hatta şairi henüz hayattayken tanıyanların bulunması, Celali Baba’nın hayatı hakkında az da olsa bilgi sahibi olmamızı kolaylaştırmıştır. Ayrıca bazı şiirlerinde şairin kendi hayatı  hakkında bilgiler bulabiliyoruz.

Bu bilgileri bir araya getirdiğimiz taktirde Celali Baba’nın hayatı hakkında şunları söyleyebiliriz.

        Celali Baba Bayburt’un eski ismiyle Kısanta yeni ismiyle Demirözü bilçesine bağlı Tahsini (eski ismi Ozansu) köyünde dünyaya gelmiştir. Şair bir şiirnde de bir vesileyle tahsiniden bahsetmektedir.

        Ben mücrimin Arzuhali penahım

        Divanı devlette buyruldu şahım,

                Zincirden boşandı Celali Ahım,

                Yaktı Tahsini’yi viran eyledi..

Şairin doğum yılı hakkında görüşlerde ihtilaf bulunmaktadır. Bizim araştırmalardan çıkardığımız sonuca göre, şair H.1267(M.1850) yılında doğmuştur.

        Celali babanın asıl adı Ahmettir. Bayburt ilinin Tahsini köyünden olması sebebiyle Aşık Tahsini ismiyle de anılan şair, şiirlerinde Celali ve Celali Baba mahlaslarını kullandığı gibi, günümzdede bayburt ve çevresinde Celali Baba ismiyle zikredilmektedir.

        Celali, gerek aldığı medrese eğitiminin etkisiyle gerekse mensup olduğu Nakşibendi tarikatı terbiyesi icabı saz çalmamıştır. Rivayetlere göre Celali’nin şiirlerini mahmut isimli güzel sesli ve makam bilgisi olan bir genç ezberler ve gittiği yerlerde tanıtırmış.

        Celali rivayetlere göre üç defa evlenmiş. İlk hanımının 19 yaşındayken ölmesi üzerine Celali erzurum ve erzincan çevrelerini dolaşır. Buralarda Narmanlı Sümmani, Bayburtlu Mücmeri gibi ustalar ile tanışır. Yirmibir yaşındayken de ikinci evliliğini yapar. Daha sonra ikinci hanımının da ölmesinden sonra üçüncvü evlilliğini yapar.

        Şairin ilk hanımının ölümü üzerine yazdığı ağıtta acısını hiçbir yapmacığa kaçmadan dile getirmektedir.

                Ev bark etmek için tenli mereği,

        Dizip kotardığın tepir eleği,

        Şu kavdan yaptığın tecir tereği,

                Divan-ı Bari’ye yâdıgâr götür.

        Celali’nin Bayburt, İspir, Kelkit, Tercan, Erzincan ve Erzurum köylerini dolaşmıştır.

                Celali Baba temmuz 1915’te,  doğup yaşadığı Bayburt’un (Ozansu) Tahsini köyünde vefat etmiştir. Aynı köyün Bayburt çıkışına defnedilmiştir.

        Celali Baba’nın Muhammed Beşir Efendi için yazdığı şiiri meşhurdur:

                Durun üftadeler istikbalina,

                Velayet tahtının sultanı geldi,

        Dest uzatın Lal_ı Lebin Balına 

        Ledünni ilminin irfanı geldi.

        Payinde bir bölük melek simaler,

        Gene esti bize badı sabalar,

         Dert ehli derdine alsın devalar,

                Hayatı iksirin lokmanı geldi.

                Döker didei gamdan dürri nemler,

        Kadeh peymaneler pür cam-ı cemler,

         Yağar yağmur gibi sengi sitemler,

        Adüler gürzünün kalkanı geldi.

                Maarif serdarıdır özü anın,

        Nebatı kandı ala sözü anın,

                Dü çeşme tutiyadır tozu anın,

                Devasız dertlerin dermanı geldi.

        Hamdülillah eriştik nevbahara,

                Açtı gonca femi gül vara vara

        Haber verin gene bülbülü zara,

                Hakikat bağının bağbanı geldi.

                Habibi kibriyanındır bu dergah,

                Neden münkir olalım Allah_Allah,

                Kasem olsun inan vallahi billah,

        Sultanı enbiya varisi geldi.

        Celali selam dur gözle bu rahı,

        Budur burcu feleğin şemsü mahı,

        Tariki nakşinin pirü penahı,

                Elinde gavislik fermanı geldi.