BAYBURT SEVDA´DAN ÖTE BiR TUTKU´DUR. Timur GÜZEL

BAYBURT KUŞU KORUMA ALTINDA

Kentin yerel şairlerinden Mustafa Kayalı; "Yok olmaya yüz tutulmuş geleneği devam ettimekteyim" dedi

BAYBURT69.com 07.02.2008-   Aşırı soğukların(Sibirya Soğukları) yoğun olduğu kentte Bayburt Kuşları sobalı kuşdamlarında yaşam mücadelesini sürdürmeye devam ediyor. Kentin yerel şairlerinden Mustafa Kayalı kaybolmaya yüz tutulmuş bu geleneği sürdürmeye devam ediyor.

Bayburt Kuşu nun türünü sürdürmesi için elinden geleni yaptığını vurgulayan Yerel Şair Mustafa Kayalı sözlerine şöyle devam etti; "  Kadızade Mahallesi'nde kendimin  yeni yaptırmış olduğu modern yapının içerisini düzenleyerek   bütün dünyaca ünlü ötücü kuşlardan olan "Bayburt Kuşu"nun türünü sürdürmesi için elimden geleni yapmaktayım. Boş anlarımda tamamen kuşların bakımlarını üstlenip Bayburt Kuşları arasında geçirmekteyim.   Onların karşısında oturup, şiirlerime de zaman ayırıp yeni şiir çalışmalarını da yapmaktayım. Bayburt Kuşlarıyla ilgili olarak hemen hemen bütün özellikleri bildiğim  için de bu bilgilerini hemen herkesle paylaşarak diğer taraftan da yok olmak durumundaki "BAYBURT KUŞU"nun soyunu sürdürmek için çalışmalarımı sürdürmekteyim"dedi

 Bayburt Kuşlarının özelliklerinden de bahseden şair Mustafa Kayalı şunları söyledi; Bayburt Kuşu, Bayburt merkez ve köylerinde, komşu vilayet Gümüşhane'de ve İstanbul'da ikamet eden Bayburtlu kuşçular tarafından sesi için bakılan bir güvercin çeşididir.  Öncelikle çift kukul denilmesinin nedeninden başlayarak Bayburt kuşunun karakteristik özelliklerinden kısaca bahsedelim. Bayburt kuşu başının arka tarafında kulaktan kulağa (Takka) yani kukulu olması, başının ön tarafında burnunun üzerinde perçem olması nedeniyle çift kukul olarak adlandırılmaktadır.  Ön perçemi olmayıp arka kukulu olan kuşlar Tek kukul olarak adlandırılmaktadır. Son zamanlarda arka kukulu olmayıp ön perçemi olan kuşlarda nadiren de olsa çıkmaktadır.  Bayburt kuşu tamamen yerli bir ırktır. Gaga yapıları normal boyda olup erkek kuşların gagaları dişi kuşlara nazaran biraz daha kalın ve geniştir. Siyah (Kahverengine yakın) ve beyaz olmak üzere iki renk gaga çeşidi vardır. Gözleri ise açık ve koyu renkte olup, siyah beyaz karışımı veya portakal rengine yakındır. Ayaklar kırmızı renkte ve paçasızdır. Ancak parmakları kapatmayacak şekilde çok hafif paçası (Yani tüyü) olanlarda vardır. Bu kuşlar yetiştirme tarzına göre genellikle ürkek yaradılışta ve kanatlarını kuyruk üzerinde taşırlar. Bayburt kuşunda aranılan özellik sesinin güzel olmasıdır. Renk veya diğer karakteristik özelliklerinin pek ehemmiyeti yoktur.

ÖTÜŞ ŞEKLİ;  Erkek kuşlar için geçerli olmak üzere öncelikle vak, vak larını alarak hava kesesini yani Kuşçu tabiriyle (Kurçasını) şişirip kendine özgü bir ses çıkarır. Burada sesin kalın, orta veya tiz olması aranmaz yalnızca sesin güzelliğine bakılır

KUŞ RENKLERİ: 1.Beyaz 2.Kara  (Siyah olan kuş rengi diğer bir ifadeyle arap)
3.Mor  (Koyu ve açık kahverengi olan kuş rengi)
4.Al (Morun biraz daha kırmızısı olan kuş rengi)
5.Boz (Koyu gri veya açık gri ) bu renk kuşlara diğer bir ifade ile elifli de diyebiliriz
6.Kula (Al rengin sarıya yakın rengi)
Nadiren de olsa Beyaz, mor ve siyah karışımı üç renkli kuşlara da rastlanılmaktadır.     Şimdi bu altı rengin karışımından diğer kuş renklerini sıralayabiliriz:
A- Beyaz ve siyah karışımından Kara Çakal veya Kargalı, göğsünde beyazı olana Kara Yıldız, sırtında siyahı olana Sırtıkara diyebiliriz.
B- Beyaz ve mor karışımından Kemer, göğsünde beyazı olana Mor Çakal, sırtında moru olana Pullu (Diğer bir ifadeyle abalı) diyebiliriz.
C- Beyaz ve al karışımdan yine Kemer, göğsünde beyazı olana Al Çakal, sırtında alı olana da Pullu ( Diğer bir ifadeyle abalı) diyebiliriz.
D- Beyaz ve boz karışımından yine Kemer, göğsünde beyazı olana Boz Çakal, sırtında boz olana da yine Pullu diyebiliriz.
(Bunun haricinde rengi siyah olup kanatlarının ucu beyaz olana Sekül Arap denilir. Aynı şekilde morlara da Sekül Mor denilir. Mor ve kula rengi karışımı kuş rengine de Pinti denilmektedir. Morun ve arabın göğüs kısmında tavuk yumurtası büyüklüğünde beyaz olması ve karın altına beyaz şerit olması halinde Torlu veya Torlak denilmektedir.) işte böyle bir öz bilgi daha: "Kumru Tüylü : Mavi renk olanlarına "Kumru tüylü" denilmektedir. Mavi harici bütün renkler şeritsizdir. Mavi renk olanlarda kanat üzerinde iki sıra şerit bulunmaktadır. Mavi renk olanlarda göz portakal rengi ve gaga siyah olmaktadır. Diğer renklerde göz koyu tonlu gaga ise açık renktir. Alacalı : Bayburt kuşlarının alacalı renkli olanları oldukça yaygındır. Alaca olanlar kendi içlerinde farklı adlandırmalara sahiptirler. Örneğin, Kırmızı renk olup üzeri beyaz pullu olanlarına "Butlu", Beyaz renk olup üzeri kırmızı pullu olanlarına ise "Kınalı" denilmektedir".dedi.  

FOTOĞRAFLARI:    1   2    3    4    5   

FATİH MEHMED ÖZCAN